Uitgeverij De Geus, ISBN90-445-0731-1 (190 blz.))
Slaap! Is de debuutroman uit
2003 van de Annelies Verbeke en daarmee viel ze direct in de prijzen.
De nu dertigjarige Vlaamse heeft inmiddels ook haar tweede titel
uitgebracht ('Reus'). Ze schrijft met succes filmscenario's.
Dit boek gaat over alles behalve slaap. De twee hoofdpersonen Maya en
Benoit lijden aan chronische slapeloosheid.
Maya dwaalt nacht na nacht door de slapende stad. Ze ziet alleen de
hoeren en de kroeglopers nog wakker. Uit pure frustratie
en baldadigheid gaat ze, in de hal van een appartementen complex,
belletje trekken. Tot er op een nacht een lotgenoot aan de
andere kant antwoordt. Een slapeloze ridder van de nacht die zich
eveneens dromenland slechts vaag kan herinneren.
De toon van het verhaal is ironisch en nuchter maar onder het oppervlak
suddert een tragedie. Benoit die een bizarre jeugd
heeft gehad, Maya die haar greep op het heden verliest, samen dwalen ze
door de nacht op zoek naar verlossing uit de hel van
insomnia. Bij beiden is de wekker uit het hoofd gevallen staat er heel
beeldend. Maar in plaats van elkaar te helpen nemen ze
ongewild het laatste beetje houvast weg bij elkaar. Wat overblijft
grenst aan de waanzin en dat wordt waanzinnig goed
beschreven door deze jonge debutante.
In de opeenvolgende hoofdstukken laat Verbeke afwisselend Maya en
Benoit in de ik-vorm aan het woord waardoor er een goed
inzicht in beider karakters ontstaat. Aan de ene kant de wat oudere
Benoit, die veelvuldig zijn toevlucht zoekt in imaginaire figuren
om hem te leiden of hem als klankbord te dienen, met daarnaast de
jongere Maya die voor enige reflectie juist naar volkse mensen
van vlees en bloed stapt. Hoe beklemmend het verhaal ook wordt, de toon
van Verbeke blijft afstandelijk, sarcastisch soms,
zonder dat ze te ver af gaat zitten van haar personages. Of ze probeert
te shockeren, maar ook dat gebeurt op ironische wijze,
bijvoorbeeld wanneer ze in één adem vertelt dat
Benoits' schoolvriendje een glazen oog heeft en dat die twee samen gaan
knikkeren.
Af en toe klinkt het gesproken Vlaams door in haar verzorgde
taalgebruik wat een extra dimensie aan het boek geeft.
In haar voorwoord zegt Annelies Verbeke: "Schrijven is een vorm van
liegen, maar ook een kwestie van eerlijkheid."
Dat lijkt een tegenstrijdige uitspraak maar hoeft het niet te zijn en
zo staan er meer doordenkertjes in deze roman.